Maturski, seminarski i diplomski radovi

Početak

Teško je utvrditi kada je tačno počela sportska aktivnost u ovom gradu, kada je igra prerasla u sport i kada je momačko nadmetanje u snazi i veštini preraslo u takmičenje. Sigurno je samo da je sa razvojem građanskog života postepeno narastala i potreba za fizičkom kulturom i da već škola tog vremena nije mogla da zanemari fizički razvoj svojih đaka. Ipak prvi pisani trag u starim hronikama pominje da su polovinom 18. veka velikobečkerečki strelci učestvovali na takmičenju u Beloj Crkvi.
Uz streljaštvo, koje je verovatno najstarije organizovana sportska aktivnost u gradu, i vežbanje po školama, omladina druge polovine prošlog veka ispoljavala je interesovanje i za druge sportske grane čije su organizacije jedna za drugom nicale.



ATLETIKA

Pre oko 8 decenija atletičari našeg grada igrali su značajnu ulogu u jugoslovenskoj konkurenciji. Prvi atletski klub zvao se "Obilić", i već 1925. je bio ekipni prvak Jugoslavije. Atletika nakon I svetkog rata predstavlja najpopularniji sport u gradu. Ekipa Obilića je među 17 ekipa ostvarila najbolje rezultate zahvaljujući atletičarima među kojima su se istakli: Karlo Ambrozi (bacanje kugle i diska), Zoltan Bence (200m i 400m), Rajs (100m), Telesko (skok u dalj)... Atletska staza je izgrađena na Gradskom stadionu kraj Karađorđevog parka 1949. godine.



BOKS

Prve borbe u "plemenitoj veštini" Zrenjaninci su videli 1945. godine kada je osnovan Bokserski klub "Radnički". Start boksa u Zrenjaninu nije baš bio uspešan. Takmičilo se bez dovoljno priprema, tehnika boksera bila je slaba i prošle su pune 3 godine dok se snage kluba nisu konsolidovale. Nakon Radničkog, bokseri su trenirali u Željezničaru, Trgovačkom a tek 1953. okupljaju se u Željezničarskom sporstkom društvu "Banat" i tada počinje procvat boksa. Jedan od najuspešnijih boksera bio je Zvonimir Vujin koji je osvojio: dve bronzane medalje na Olimpijadi, srebrnu medalju na Evropskom takmičenju, postao je prvak Balkana i Mediterana. Pored njega takođe uspešni bokseri: Stevan Čizmić, Šandor Endeš, Miladin i Radonja Lekić, Rade i Borivoje Novaković, Svetomir Mojić, Branko Vidović, Nikola Ilijević, Vučko Golubović, Živica Šarić...



FUDBAL

Još 1889. počelo je igranje fudbala u Bečkereku, a 1890. osnovan je Velikobečkerečki fudbalski klub. Prva utakmica odigrana je u avgustu 1909. između gimnazijalaca Novog Bečeja i Velikog Bečkereka u Novom Bečeju. Banatski fudbalski savez osnovan je 1921. u Velikom Bečkereku.
 
KAJAKAŠTVO

I pored dosta sportskih grana u Zrenjaninu je pedesetih godina prošlog veka pokrenuta nova sportska disciplina – KAJAKAŠTVO, koja je ubrzo okupila oko 300 mladih članova u Kajakaškom klubu "Begej". Pojavljuje se kao nova disciplina 1948., a 1952. održan je prvi nastup kajakaša "Begeja". Najbolji kajakaš ovog kluba bio je Zlatomir Šuvački. 1963. na Evropskom prvenstvu u Francuskoj u kategoriji juniora osvojio je 2. mesto, a učestvovao je i na Olimpijskim igrama u Meksiko Sitiju 1968. i Minhenu 1972.



KOŠARKA

Od 1945. u Zrenjaninu počinje igranje košarke. Početak je bio skroman, ali uspešan. Prvo takmičenje bio je tromeč, koji je održan 03. 06. 1945. u glavnom gradu Vojvodine. Od 60-tih grad Zrenjanin postaje košarkaški centar Jugoslavije. Tadašnja prva petorka Proletera: Vilmoš Laci, Lajoš Engler, Milutin Minja, Ljubomir Katić i Dušan Radojčić, bila je prva postava u reprezentaciji YU. Vilmoš Laci je prvi košarkaš koji je 100 puta igrao za reprezentaciju YU. Skolsko društvo je izgradilo prvo igralište za košarku 1939. (danas teren Partizan). Ženska ekipa imala je svoj prvi nastup 19. 03. 1946. Uz Proleter, košarku je negovao i KK "Radnički".



ODBOJKA

O počecima odbojke u našem gradu nema tačnih podataka, ali se zna da je igranje odbojke počelo u Velikom Bečkereku pri Skolskom društvu posle I svetkog rata.



PLIVANJE

Plivačka škola je postojala u Velikom Bečkereku od 1855. godine na plivalištu Rozenfeld. Jedini cilj škole bila je obuka neplivača. Prvo plivačko takmičenje zabeleženo u gradskim analima održano je tek 1906. godine. 1939. godine izgrađeno je prvo 25-metarsko plivalište na Begeju. Nakon II svetskog rata Laslo Bala ponovo aktivira sekciju plivanja, kada je u Petrovgradu održano prvenstvo Severnog Banata.



RUKOMET

Rukomet je zasigurno jedan od najpopularnijih i najtrofejnijih sportova Zrenjanina, koji je počeo da se igra 1949. godine i od tada daje mlade talente već punih 50 godina. Zahvaljujući nastavnicima fizičkog vaspitanja srednje ekonomske škole Stevana Mahalupa i đacima koji su pokrenuli inicijativu za ovim sportom, nekoliko godina kasnije, osnovan je i klub "Vulkan" koji je izborio prvoligaški status 1962/63. Preteča ženskog rukometa, Hazena, između 1924. i 1927. razvijala se u klubovima Obilić, Kadimi, Radnički. Rukometašice današnjeg Proletera su u sezoni 1961/62. izborile status prvoligaša. Zaslužne za ovaj uspeh su Angelina Guzijan, Vera i Jelena Kovačev, Ljubica Volf, Katica Rašić, Smilja Trifunov, Ana Maling, a ubrzo i Mara Vejnović. Od 80-tih godina muški tim Proleter Naftagasa počinje sa nizanjem uspeha. Postignuti rezultati: 2 titule prvaka države, finalisti plej-ofa prvenstva Jugoslavije 1989. i 1991., finalisti Kupa Jugoslavije 1989., Kupa IHF 1990. i finalisti KEŠ-a 1991.
Rukometaši, svetskog kvaliteta, proistekli iz zrenjaninske škole rukometa su Milovan Jakšić, Radivoje Mavrenski, Slobodan Todorović, Janoš Roža, Branislav Grbić, Branislav Vorgić, Ivica Grubački, Vojislav Malešević, Ljubiša Eremić, Momir Rnić, Jovica Elezović, Mirko Vasiljević, Branko Maljković, Ljubomir obradović, Zoran Tomić, Željko Đurđić, Rastko Stefanović...



RVANJE

Rvanje se pojavilo 1919. godine u dva lokalna kluba: Radničkom i Kadimi. 1924. naši rvači su po prvi put nastupili protiv rvača iz Sente. Borbe su trajale do pobede, bez ograničenja vremena i bodovnih listića. Od tadašnjih rvača, u toku borbe, istakli su se zakmičari Melegi i Kos. Rvački klub iz kojeg je ponikao olimpijski prvak Branislav Simić osnovaj je s proleća 1945. godine i ubraja se među najkvalitetnije rvačke kolektive u zemlji. Od 1952. godine vrhunska takmičenja ne mogu da se zamisle bez zrenjaninskih rvača, a iz ove ekipe izrastao je veliki broj državnih reprezentativaca. U prvenstvenim takmičenjima je ekipa Proletera postigla najveće uspehe 1952. godine.



SPORTSKA GIMNASTIKA

Prva gimnastička škola osnovana je 20. 08. 1867. pod rukovodstvom prof. Đule Bendek – Sigetija. Žene su počele 1894. da se bave ovim sportom. Prva nastavnica gimnastike u YU bila je Zrenjaninka Karolina Mesinger. Ženska gimnastička ekipa je prva zabeležila uspešan nastup na prvenstvu Banata u Vršcu. 1947. godine osnovano je Gimnastiško društvo "Koča Kolarov". Osnivanjem Saveza za telesno vaspitanje "Partizan", Gimnastičko društvo "Koča Kolarov" prerasta u Društvo za telesno vaspitanje "Partizan". Od 1970. počinje uspon zrenjaninske gimnastike. Zaslužna za to je Slavica Kemdačina koja je 1971. na Mediteranskom prvenstvu osvojila srebro; 1972. je učestvovala na Olimpijadi u Minhenu. Istakle su se još: Vesna Jovin, Brigita Ludvig, Olivera Savić...



VESLANJE

Veslanje se ubraja u sportove koji imaju najveću tradiciju u gradu. Spominje se u gradskim hronikama od 1883. godine. Veslački sport je obnovljen 1948. godine kao deo sekcije kluba Proletera. 1950. veslači osnivaju samostalni klub "Galeb". "Begej" je naziv današnjeg veslačkog kluba koji potiče od 02. 10. 1968. Najbolji veslač Zrenjanina i YU svih vremena je Milorad Stanulov. Ovaj izuzetan sportista osvojio je niz medalja: bronzanu medalju na Svetskom prvenstvu u Novom Zelandu 1978., na Olimpijadi u Moskvi 1980. i Los Anđelesu 1984. srebrnu i bronzanu medalju. Više puta je bio prvak Mediterana, Balkana i Jugoslavije. Proglašen je za veslača veka u Jugoslaviji.


Literatura:

•    Monografija Zrenjanina, 1966. godina