Maturski, seminarski i diplomski radovi

Edinburg je glavni grad Škotske, jedne od zemalja koje čine Veliku Britaniju (uz Vels i Englesku), i koja zauzima severnu trećinu Ostrva.
Edinburg se nalazi u središnjem pojasu Škotske, u niziji (tkz. Loudens), najrazvijenijem i najgušće naseljenom delu zemlje.
 Udaljen je 50 km od granice sa Enkeskom, okružen Lotijanskom administrativnom oblašću (Zapadnim, Srednjim i Istočnim Lotianom).
Povrina gradskog areala iznosi 26113 hektara.
Škotska zauzima periferan položaj u odosu na zemlje severozapadne Evrope, pa i zemlje Ujedinjenog Kraljevstva, međutim, zahvaljujući dobrim saobraćajnim vezama, taj problem je ipak minimalizovan, tako da je Edinburg, posle Londona, najpopularnije turističko odredište Velike Britanije.

UMETNIČKE TURISTIČKE VREDNOSTI

Arhitektonske turističke vrednosti

Edinburžani su veoma ponosni na svoj grad i zainteresovani za njegovo očuvanje, tako da su brojne vrednosti opstale, za razliku od mnogih drugih gradova koji su u svom nasleđu pretpostavili često neprimerenu i neukusnu modernizaciju.
Dosta svog šarma Edinbug duguje i načinu na koji se prošlost i sadašnjost prepliću: srednjovekovne, viktorijanske i džordžijanske zgrade sa savremenim arhitektonskim dostignućima.
Edinburg ima čak nekoliko hiljada zdanja koja su zvanično zaštićena zbog svog arhitektonskog ili istorijskog značaja. Pokušaćemo da pomenemo one najkarakterističnije.


Zamci i palate

Glavna turistička atrakcija Edinburga, a i cele Škotske je Edinburški zamak, srce grada, mesto gde je Edinburg i osnovan.
Kroz vekove zamak je rušen i obnavljan, dograđivan, pojedini delovi su menjani i preuređivani, tako da danas predstavlja interesantnu mešavinu arhitektonskih stilova.
S druge strane, tokom vekova se menjala i uloga zamka u životu Edinburga i Škotske-od tvrđave, kraljevske rezidencije ili skupštine.
U zamak se ulazi kroz kapiju sa pokretnim mostom, ne posebno značajnom u smislu autentičnosti jer je izgrađena tek 1880 godine.
Prolaskom kroz kapiju nailazi se na masivni polukružne bedem, «Half Mun Bateri», izgrađen 1574 godine. Put udesno vodi do Portkulis gejt, kapije iz istog veka.
U središtu, pored Rezervoara, nalazi se najstarija građevina zamka, Kapela st. Margarete. Izgeađena je 1076 godine. Posle reforme pretvorena je ostavu, 1853 godine je obnovljena i preinačena brojnim romaničkim dopunama.
U južnom delu zamka se nalazi Palata iz XV veka.
Pored palate se nalazi Grejt Hol, u kojoj je stalna izložba oružja i oklopa. Ovde je zasedao Škotski parlament do 1639 godine.
Najzad, u ovom delu zamka se nalazi i Škotski vojni muzej, sa brojnim kolekcijama vezanim za rat i njegov uticaj na živote pojedinaca i nacije.
 Nasuprot muzeju se nalazi Nacionalni ratni spomenik, posvećen škotskim vojnicima koji su izgubili živote u dva svetska rata.
Skretanjem ka zapadnoj strani, dolazi se do najveće atrakcije zamka: velikog topa Mons Meg. Top potiče iz XV veka, težak je 5 tona, dugačak 4 m, sa otvorom cevi prečnika pola metra. Kaže sa da je mogao da izbaci kameno đule od 250 kg na daljinu od oko 3,5 km !
U blizini je i zatvor, u produžetku je kasarna i najzad, magacin i bolnica.
 Na severnoj strani je još jedan interesantan top, Uan o klok gan, koji opaljuje svakog dana u 13 časova i po kome su nekada mornari na brodovima u luci navijali svoje sate.
U zamku se svake godine, u avgustu, održava i Edinburški militari tatu, kada škotske vojne jedinice izvode program sastavljen od marševa, vojne muzike, pod svetlošću reflektora, što ostvlja izuzetno jak utisak na postioce.
Na severozapadnom obodu Edinburga se nalauzi zamak Loriston, mada se, tehnički gledano, radi o velikoj gospodskoj kući, a ne zamku.
Nekoliko kilometara jugoistočno od centra, nalazi se zamak Kreigmiler, tj. njegove slikovite ruševine
. Holirudska palata je jedna od najvećih turističkih atrakcija Edinburga. Palata označava kraj Rojal Majla
. Holirud je, kao kraljevsku rezidenciju, izgradio Džems IV 1498 godine. Međutim, veliki deo današnjeg zdanja je rezultat rekonstrukcije iz 1671 godine.
 Palata je i danas zvanična rezidencija kraljice Elizabete II kada boravi u Škotskoj, a to je obično u maju i julu, zbog čega se može desiti da pristup turistima nije moguć.

Crkve

Holirudska opatija manastir je osnovao 1128 godine kralj Dejvid I. Nekoliko sledećih vekova opatija je funkcionisala kao uspešna zajednica, sa značajnom ulogom u životu škotskih vladara.
Kenongejt Krek (krek je škotski naziv za crkvu) izgrađena 1680 godine. je parohijska crkva Kenongejta, pa samim tim i Holirudske palate.
Naročito je zanimljivo groblje, gde su sahranjeni brojni poznati Edinburžani: Lord provost Džordž Dramond, idejni tvorac Nju Tauna, Adam Smit, ekonomista, Robert Ferguson, pesnik itd.
Episkopalna crkva St. Džajsa se takođe nalazi na Rojl Majlu, na Parlament skveru i predstavlja najznačajniju srednjovekovnu škotsku crkvu. Prvobitna građevina potiče iz XII veka, a od tada je neprekidno dograđivana.
 U crkvi se nalazi i Tils Čepel, kapela poznata po rezbariji, a pripada «Redu čička» (čičak je jedan od simbola Škotske), jednom od najstarijih plemićkih redova Evrope.
Grejfrajers Crkva je još jedna srednjovekovna crkva. Nalazi se u blizini Grasmarketa, takođe u Old Taunu.
 Vrlo zanimljiva činjenica vezane za ovu crkvu je da je u njenom malom dvorištu sahranjeno oko 80000 ljudi!
 Crkva je bila i mesto odigravanja značajnih istorijskih događaja. Ovde je 1638 godine potpisan Nacionalni sporazum, kojim je odbačena nadležnost engleske crkve i kojim je otvoren put škotskom prezbitarijanizmu.
1513 godine Škoti su poraženi od Engleza u bici kod Flodena. U očekivanju napada građani su izgradili odbrambeni zid, danas poznat kao Flodenski zid. Do napada, ipak, nije došlo, zid, koji je preko 200 godina označavao granicu grada, je vremenom oronuo, a nabolje očuvani delovi se upravo nalaze u dvorištu Grejfrajers crkve, jugoistočno od Zamka.
Crkva St. Jovana je još jedna crkva na Rojal Majlu, ovaj put u Kaslkinu. To je jedna od najupečatljivijih crkava Edinburga sa tornjem visokim 73 m.
 Crkva je izgrađena u viktorijanskom neo-gotskom stilu, a arhitekta je bio Ogastas Pjudžin, koji je uradio i zgradu Parlamenta u Londonu.
Crkva je još jedna u nizu sakralnih objekata koji više nisu u funkciji (od početka 80-tih godina), a danas se koristi kao administrativni centar za vreme održavanja Edinburškog festivala.

Zgrade i kuće

Parlament haus, tj. Zgrada Parlamenta je jedan od glavnih orijentira Edinburga. Zgrada je podignuta 30-tih godina XVII veka. Do 1707 godine, odnosno do ujedinjenja Škotske i Engleske, služila je svojoj nameni, da bi nakon toga, postala deo pravosudnog sistema Škotske, kao zgrada Vrhovnog suda.
1999 godine, posle tri veka, ponovo je izabran Škotski parlament.
 Poseta je moguća za vreme vikenda, a treba naročito istaći visoke tavanice sa gredama i kolekciju slika.
Zgrada Gradske skupštine je izgrađena 1753 godine u cilju obezbeđenja prostora za poslovne ljude. Međutim usled činjenice da su se poslovi i dalje radije sklapali na ulici ili u kafanama, 1811 godine, Gradsko veće preuzima zgradu na korišćenje.
Kuća Džona Noksa se nalazi u Haj stritu, predpostavlja se da je Džon Noks, osnivač Škotskog prezbiterijanizma i vođa Reformacije, tu živeo od 1560-1572 godine.
 U kući se nalazi muzej posvećen Noksovom životu i radu, a jedan deo govori o kraljevskom zlataru Džemsu Mozmanu, koji je izradio, između ostalog, i krunu šktskih kraljeva koja je danas izložena u Zamku.
Kennogejt Tolbut je slikovita zgrada sa satom, potiče iz XVI veka i nalazi se u sredini Kenongejta. To je bila naplatna granica koja je označavala granicu između užeg Edinburga i Holiruda, a kasnije je služila i kao sud, administrativni centar i zatvor.
Danas se u njoj nalazi muzej «Priča običnih ljudi».
Dalmeni Haus je porodična kuća grofa od Rozberija, sa početka XIX veka. Kuća je izgrađena u tjudor gotskom stilu, raspolaže nekim izvanrednim sadržajima kakva je tavanica sa gredama, u glavnoj sali, zatim kolekcija nameštaja i slika.
 Kuća se nalazi nekoliko kilometara zapadno od centra grada, otvorena je za javnost u julu i avgustu.

Spomenici

Nacionalni spomenik je smešten na vrhu jednog od vulkanskih brežuljaka Edinburga-Kalton Hilu.
20-ih godina XIX veka odlučeno je da se podigne spomenik u znak sećanja na škotske vojnike poginule u ratu sa Napoleonom 1815 godine.
Skotov spomenik se nalazi u središtu Prinses gardens, izgrađena je 40-godina XIX veka,posvećen je jednoj od najomiljenijih ličnosti Edinburga, književniku i velikom nacionalnom borcu, ser Valteru Skotu.
 Spomenik je izgrađen u gotskom stilu, visok je oko 60 m, a do vrha, sa kog se pruža dominirajući pogled na grad, vodi skoro 300 stepenika.
 
Muzeji

U Edinburgu postoji veći broj muzeja koji variraju od onih sa tradicionalnim pristupom do onih modernijih, ali u kojima svako može da pronađe nešto interesantno.
Kraljevski muzej se nalazi u Čembers stilu, u centru Edinburga 10 minuta hoda od glavne železničke stanice(Vejverli stejšn) i pet minuta hoda od Rojal Majla, tu su i brojne kolekcije afričke, američke i pacifičke etnografije, kolekcije nakita, naučnih instrumenata, kostima, fosila, sisara, riba, ptica i insekata!
Muzej Škotske se nalazi iza Kraljevskog muzeja, takođe u Čejmbers stilu.
 Muzej sadrži kolekcije koje svedoče o istoriji Škotske, o zemlji i narodu, od praistorije do današnjih dana.
Rojal Majl, niz ulica koje se pružaju od Zamka do Holirudske palate, je muzej sam po sebi; ovde se na maloj udaljenosti jedan od drugoga nalazi pet muzeja: Muzej pisaca, Muzej detinjstva,Bras Rabing Senter, Hantli haus i muzej neobičnog naziva-Priča običnih ljudi.
Hantli Haus sadrži brojne kolekcije koje govore o istoriji Edinburga i Škotske.
 Jedan od najznačajnijih eksponata je Nacionalni sporazum, dokument iz 1683 godine koji su potpisale vođe škotskih prezbiterijanaca. Muzej sadrži i kolekcije Edinburškog srebra i stakla.
Škotski Nacionalni ratni muzej se nalazi u Edinburškom zamku i govori o iskustvu rata i službe u vojsci, u predhodnih 400 godina, o njihovom uticaju na živote hiljada i hiljada Škota, a o čemu, dakle, govore predmeti i svedočanstva koje muzej sadrži.
Muzej je smešten u zgradu iz sredine XVIII veka, a postavke su podeljene u šest galerija i sačinjavaju ih: oko 15000 odevnih predmeta i predmeta lične svojine tri roda škotske vojske, od XVIII veka tj. Od kada je ona zvanično osnovana, dakle pešadije, mornarice i jedinica sastavljenih od Škota izvan granica Škotske; zatim medalje, naredbe, odlikovanja (oko 3500 eksponata); oko 5000 uljanih slika, crteža, akvarela, srebrnih, staklenih i keramičkih predmeta koji prikazuju scene iz borbi i svakodnevnog života vojnika.
 
Muzej tartana – nalazi se u Skoč hausu, u Prinses strit, sa preko 600 eksponata koji odslikavaju škotsku tradiciju, klanove i način odevanja.
St. Sesilija Hol se nalazi na raskrsnici Nidri strit i Kaugejta, u Old Taunu. Zgrada je izgrađena 1762 godine za potrebe Edinburškog muzičkog društva, pa je to i najstarija koncerna dvorana u Škotskoj.
Pomenućemo i muzeje kakav je Vazduhoplovni muzej, oko 35 km udaljen od centra grada, sa brojnom kolekcijom letilica, Muzej rudarstva, 15 km južno od Edinburga, Škotski poljoprivredni muzej, Kvinsferi muzej.
1999-2000 Nacionalni muzeji Škotske su imali oko 800000 posetilaca.